“Dark Side of Aviation” eBook is NOW available on Kobo and Apple Books หนังสือมีสองเวอร์ชั่น ภาษาไทย กดที่นี่“Dark Side of Aviation” available in two versions: ENG and THAI versions Aviation is often celebrated as mankind’s triumph over gravity—a world of precision, discipline, and immaculate checklists.But beneath the polished metal and perfect briefings lies another world.A world without …
(เรียบเรียงใหม่จากต้นฉบับปี 2016 ในหนังสือ A Pilot Part II) แม้ว่าปัจจุบันผมจะไม่ได้ทำการบินแล้ว แต่ก็ไม่รู้ทำไมอยู่ ๆ วันนี้ ผมก็นึกถึงหัวข้อว่า “co-pilot ในดวงใจ” ที่เคยเขียนไว้ตั้งแต่หลายปีก่อนขึ้นมานักบินผู้ช่วยแบบไหนกันนะ ที่กัปตันอย่างเราจะอยากบินด้วย? เขาควรมีคุณสมบัติอย่างไร? “ในยุคสมัยนี้ กับนักบินรุ่นใหม่ ๆ ในปัจจุบัน เรียกว่า รุ่นลูกที่เป็นคลื่นลูกใหม่ทางการบินแล้ว กัปตันก็เป็นกัปตันรุ่นใหม่ๆ บรรยากาศการทำงานในห้องนักบินก็คงจะเปลี่ยนไปเยอะแล้ว แต่เชื่อเถอะว่า ในใจของกัปตันไม่ว่าจะเก่าหรือใหม่ มีบ้างนะที่จะคิดแบบนี้” โดยนิสัยส่วนตัว ผมเป็นคนไม่ค่อยเรื่องมาก ไม่ได้ตั้งเงื่อนไขว่า co-pilot ที่บินด้วยต้องเป็นคนแบบนั้นแบบนี้ถึงจะทำงานด้วยกันได้ แต่ถ้าถามว่า “แบบไหนที่ผมอยากบินด้วยมากที่สุด?” ก็คงตอบแบบนี้ครับ “ไม่ต้องรู้ใจ… แต่ต้องรู้งาน” นักบินใหม่หลายคนมักคิดว่า ถ้ายิ้มให้บ่อย ๆ ทำตัวให้ถูกใจ ทำอะไรก็เอาใจกัปตันไว้ก่อน แบบนั้นจะทำงานง่ายกว่า ผมเข้าใจนะ เพราะทุกคนอยากให้บรรยากาศบนเครื่องราบรื่น แต่พูดตรง ๆ เลยครับ—ถ้ามาเอาใจมากเกินไป ผมรำคาญ สิ่งที่ผมอยากเห็นไม่ใช่ “การรู้ใจ” แต่คือ “การรู้งาน” การทำงานบนพื้นฐานของกฎ …
✈️ ถ้าฝนตกหนักเครื่องบินลงไม่ได้… นักบินทำอะไรได้บ้าง? #เล่าเรื่องจากห้องนักบิน หลายคนอาจเคยมีประสบการณ์นั่งเครื่องใกล้จะถึงปลายทาง แต่จู่ ๆ กัปตันประกาศว่า“เนื่องจากสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย เครื่องบินยังไม่สามารถทำการร่อนลงได้ ขอให้ผู้โดยสารรอสักครู่ครับ” สำหรับผู้โดยสาร นั่นอาจทำให้รู้สึกกังวลแต่สำหรับนักบิน—นี่คือสถานการณ์ที่เราฝึกซ้อมมาเป็นร้อยเป็นพันครั้ง 🌧️ ฝนตกหนัก เมฆต่ำ ลงไม่ได้ นักบินทำอย่างไร? เวลามีฝนตกหนักแบบ “ผืนใหญ่” บดบังทั้งสนามบิน นักบินจะต้องตัดสินใจอย่างเป็นขั้นตอน โดยมีหลายตัวเลือกที่ปลอดภัย: 1) บินวนรอ (Holding) อยู่บนฟ้า ถ้าพยากรณ์บอกว่าฝนจะซาลงในไม่กี่นาทีนักบินจะนำเครื่องเข้าระบบ Holding Pattern—เหมือนบินวนเป็นลูปใหญ่ ๆ ที่กำลังดี ไม่ชันไม่หักโค้งเราจะลดความเร็วลงเพื่อประหยัดน้ำมัน และคอยฟังข้อมูลอากาศจากหอบังคับการบินทุกนาที ผู้โดยสารบางคนอาจรู้สึกว่าเครื่องบิน “ลอย ๆ” หรือ “ค่อย ๆ เลี้ยว” นั่นคือช่วง holding นั่นเอง 2) ขึ้นไปใหม่แล้วค่อยมาลองครั้งที่สอง (Second Approach) ถ้าผ่าน approach แรกแล้วไม่เห็นรันเวย์ตามเกณฑ์ นักบินจะดันคันเร่งขึ้น “Go-Around”แล้วค่อยกลับเข้ามาใหม่ด้วยเส้นทางที่ปลอดภัยที่สุดนี่ไม่ใช่เหตุฉุกเฉิน แต่เป็นการบินปกติที่ทำทุกวัน—เพียงแต่ผู้โดยสารบางคนไม่คุ้นเคยเท่านั้น(อ่านเรื่อง Go-Around ทำไมถึงสำคัญที่นี่) …
Automation and Pilots: Friend or Foe? ระบบอัตโนมัติ กับ นักบิน — มิตรหรือศัตรู? In modern aviation, automation has become an inseparable part of flight operations. From the moment an aircraft leaves the gate until it reaches the destination, systems such as autopilot, autothrottle, and flight management computers handle most of the routine tasks that were once performed …
ในวงการการบิน คำว่า “Type Rated” และ “Non-Type Rated” มักถูกใช้เพื่ออธิบายระดับคุณสมบัติของนักบิน ว่านักบินคนนั้นผ่านการฝึกอบรมเฉพาะสำหรับเครื่องบินประเภทใดแล้วหรือยัง ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญมากต่อเส้นทางอาชีพ ต้นทุนการฝึก และโอกาสในการทำงานของนักบินแต่ละคน มาดูกันให้ชัดว่าแตกต่างกันอย่างไร 1. Type Rating คืออะไร Type Rating คือ การฝึกอบรมและคุณสมบัติเฉพาะสำหรับเครื่องบินชนิดหนึ่ง ๆ ที่ซับซ้อนเกินกว่ามาตรฐานใบอนุญาตนักบินทั่วไปกล่าวคือ นักบินจะต้องผ่านการฝึกอบรมภาคพื้น (Ground School) และฝึกในเครื่องจำลองการบิน (Simulator) สำหรับเครื่องบินชนิดนั้น ๆ รวมถึงต้องสอบ Proficiency Check กับผู้ตรวจสอบที่ได้รับอนุญาต ตัวอย่างเช่น เมื่อผ่านแล้ว ใบอนุญาตนักบิน (Pilot License) จะระบุชื่อเครื่องบินชนิดนั้นไว้โดยเฉพาะ 2. กรณีที่ต้องมี Type Rating หน่วยงานกำกับการบิน (เช่น EASA, FAA หรือ CAAT) กำหนดให้นักบินต้องมี Type Rating สำหรับเครื่องบินที่ ดังนั้น …
Read more “Type Rated vs Non-Type Rated นักบินต่างกันอย่างไร?”
ผู้โดยสารที่ถือใบอนุญาตนักบินบนเที่ยวบินพาณิชย์ ต้องกลายมาเป็นนักบินขึ้นมาบินเครื่องบินจริงๆ เมื่อไม่นานมานี้ เกิดเหตุการณ์ที่น่าตื่นเต้นบนเที่ยวบินพาณิชย์เที่ยวหนึ่ง — ผู้โดยสารคนหนึ่งซึ่งถือใบอนุญาตนักบิน มาขึ้นเครื่องบินและจบลงด้วยการต้อง “บิน” เครื่องจริงๆ เรื่องราวนี้กำลังถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในสื่อออนไลน์ ประเด็นน่าสังเกต / วิพากษ์ / มุมมองทางการบิน มุมมองของ InsightFlying by Capt.Sopon P. เหตุการณ์นี้แม้จะฟังดูเหมือนเป็นเรื่องเล่าที่น่าตื่นเต้น แต่ก็มิใช่เรื่องที่ควรเกิดขึ้นในเที่ยวบินพาณิชย์โดยทั่วไป ความปลอดภัยต้องมาเป็นอันดับหนึ่ง และแม้ผู้โดยสารจะมีใบอนุญาตนักบิน การปฏิบัติงานจริงก็มีเงื่อนไขมากมาย (ความชำนาญ, ประสบการณ์, การอนุมัติทางกฎหมาย ฯลฯ) ผมเองมองว่านี่เป็นอีกหนึ่งเรื่องที่เปิดให้เราคิดต่อว่า “ในสถานการณ์พิเศษ — สายการบิน / หน่วยงานกำกับควรมีแผนรองรับอย่างไร” — หากเกิดเหตุฉุกเฉินที่กัปตันไม่สามารถบินต่อได้ อ่านข่าวเต็มภาษาอังกฤษได้ที่ https://supercarblondie.com/passenger-commercial-flight-pilot-license-fly-plane/
Airmanship สำหรับผมและตามที่วงการยอมรับ ไม่ใช่แค่ “ทักษะการควบคุมเครื่องบิน” แต่เป็นระบบองค์รวมที่ประกอบด้วยรากฐาน (bedrocks), เสาหลัก (pillars) และยอด/หลังคา (capstone) — เมื่อทุกชิ้นเชื่อมกัน จะให้ผลลัพธ์คือ การรับรู้สถานการณ์ (situational awareness) และ การตัดสินใจ (judgment) ที่มีคุณภาพในการบินเชิงปฏิบัติและเชิงป้องกันความเสี่ยง. A clear working definition: Airmanship is the consistent application of sound judgment together with well-developed knowledge and skills, supported by discipline; and completed by high-quality situation awareness and decision-making. This article expands the House model …
Airmanship ฉบับโสภณAirmanship ถ้าเปิดพจนานุกรมก็จะได้ความหมายตรง ๆ ว่าเป็นทักษะ ความรู้ และประสบการณ์ที่ทำให้นักบินสามารถควบคุมเครื่องบินได้อย่างปลอดภัย ฟังดูเป็นวิชาการมาก แต่สำหรับผมแล้ว มันไม่ได้มีแค่คำจำกัดความแบบนั้น Airmanship by Captain SoponIf you open a dictionary, you’ll find that Airmanship is defined as the skills, knowledge, and experience that allow a pilot to operate an aircraft safely. That’s the textbook explanation. But for me, it’s more than just words on a page. อ่านเรื่อง …
การทดสอบความจำระยะสั้นในการสัมภาษณ์นักบิน Short term memory tests in pilot interviews can take various forms, and their difficulty often depends on the interviewer. In fact, it’s largely up to the interviewer to decide how challenging the test should be. A more difficult test is often designed to identify potential weaknesses and to see how candidates handle pressure. ในการสัมภาษณ์นักบิน …
Judgement คือ “ความสามารถในการตัดสินใจอย่างรอบคอบและสมเหตุสมผล” ซึ่งในงานนักบินไม่ใช่แค่ คิดเก่ง แต่ต้อง คิดถูกจังหวะ และ คิดเท่าที่จำเป็น—ภายใต้ข้อจำกัดของ เวลา ข้อมูลไม่สมบูรณ์ และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจริ`’ “Really think of things before act.”ในห้องสัมภาษณ์เพิ่มอีกข้อคือ“Really think of things before act or speak.” Judgement สำคัญอย่างไรสำหรับนักบิน การตัดสินใจของนักบินมักถูกกำหนดโดยสองแกนหลัก: ยิ่ง เวลาน้อย + ผลกระทบสูง คุณยิ่งต้องมีกรอบคิดที่ชัดเจน รู้ว่าอะไรต้องทำก่อนอะไร (Priority) และกล้าตัดสินใจ ในห้องสัมภาษณ์: คิดเมื่อไร ตอบเมื่อไร ไม่ใช่ทุกคำถามต้อง “นั่งคิดนาน” สังเกตง่าย: ถ้าคำถามมีผลลัพธ์ชัด ๆ แค่ “ถูกหรือผิด” และเสี่ยงเสียคะแนนสูง — ให้ช้าลงครึ่งจังหวะเพื่อคิดก่อนตอบ กรอบคิด 30 วินาที เพื่อโชว์ Judgement ใช้สูตรสั้น …
Read more “Judgement: คิดให้เป็น ตัดสินใจให้ถูก—ภายใต้ข้อจำกัดจริง”
"ประกาศ ปิดเว็บ"
This website will shutdown on 20 August
เว็บไซต์จะปิดทำการในวันที่ 20 สิงหาคมนี้ เพื่อประหยัดรายจ่าย
ผมเขียนบทความลงเว็บไซต์นี้มาระยะหนึ่งเพื่อให้ผู้ที่สนใจด้านการบินได้รับมุมมองใหม่ ๆ เกี่ยวกับการบิน
เนื่องจากการทำเว็บไซต์ insightflying.com นี้มีผลประกอบการซึ่งไม่ก่อให้เกิดรายได้
ประกอบกับปัจจุบันผมไม่ได้มีรายได้ประจำจากการทำงาน
จึงมีความจำเป็นในการประหยัดรายจ่ายที่ไม่จำเป็นออกไป
ขอบคุณที่ติดตามกันมาตลอดครับ
Capt.Sopon P.
ปล. หนังสืออีบุ๊คยังมีวางจำหน่ายเหมือนเดิมที่ จุฬาฯบุ๊ค และ MebMarket
เราต้องการผู้ที่ศรัทธาในการแบ่งปันองค์ความรู้ สนับสนุนการจัดการเว็บไซต์นี้
ได้ที่ ธนาคารทีเอ็มบีธนชาติ เลขที่บัญชี 683-203-2541 ชื่อบัญชี นายโสภณ พิฆเนศวร