Flight Safety & Regulations - Page 2 of 8

Black Box ไม่ได้เป็นกล่องสีดำ

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations June 7, 2026June 7, 2026No Comments

เพราะคำว่า “Black Box” ปรากฏในข่าวอุบัติเหตุทางการบินแทบทุกครั้ง แต่คนจำนวนมากยังเข้าใจคลาดเคลื่อนอยู่ไม่น้อย ตัวอย่างความเข้าใจผิดที่พบเสมอ เช่น ความจริงแล้วไม่ใช่ทั้งหมด ความจริงเกี่ยวกับ FDR และ CVR ที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิด เมื่อเกิดอุบัติเหตุทางการบิน ข่าวมักรายงานว่า “เจ้าหน้าที่กำลังค้นหา Black Box” หรือ “พบ Black Box แล้ว” จนหลายคนคิดว่า Black Box คืออุปกรณ์ลึกลับที่เก็บคำตอบทุกอย่างเกี่ยวกับอุบัติเหตุไว้ภายใน แต่ความจริงแล้ว Black Box ไม่ได้เป็นกล่องสีดำ และไม่ได้มีเพียงกล่องเดียว รวมถึงไม่ได้ให้คำตอบทุกอย่างอย่างที่หลายคนเข้าใจ Black Box คืออะไร คำว่า Black Box เป็นชื่อเรียกทั่วไป ในทางเทคนิคอุปกรณ์ที่ใช้ในการสอบสวนอุบัติเหตุประกอบด้วย 2 ระบบหลัก Flight Data Recorder (FDR) เครื่องบันทึกข้อมูลการบิน Cockpit Voice Recorder (CVR) เครื่องบันทึกเสียงในห้องนักบิน เครื่องบินพาณิชย์สมัยใหม่เกือบทั้งหมดติดตั้งทั้งสองระบบ และในบางแบบอาจรวมอยู่ในอุปกรณ์เดียวกัน …

เข้าใจเจตนารมณ์ของ ICAO Annex 13

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations June 7, 2026June 7, 2026No Comments

สิ่งที่คนทั่วไปมักเข้าใจผิดคือ “รายงานสอบสวนอุบัติเหตุ” ไม่ได้ทำขึ้นเพื่อหาคนผิด แต่ทำขึ้นเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำอีก นี่คือหัวใจสำคัญของ ICAO Annex 13 (ICAO) ทำไมการสอบสวนอุบัติเหตุทางการบินจึงไม่ใช่การหาคนผิด? เข้าใจเจตนารมณ์ของ ICAO Annex 13 เมื่อเกิดอุบัติเหตุเครื่องบินตก เครื่องบินไถลออกนอกรันเวย์ หรือเกิดเหตุการณ์ร้ายแรง ผู้คนมักถามทันทีว่า “ใครผิด?” นักบินผิดหรือไม่? สายการบินผิดหรือไม่? เจ้าหน้าที่ควบคุมจราจรทางอากาศผิดหรือไม่? แต่สำหรับวงการการบิน คำถามแรกของผู้สอบสวนกลับไม่ใช่ “ใครผิด” แต่คือ “เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และจะป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีกได้อย่างไร” นี่คือหลักการสำคัญของ ICAO Annex 13 ว่าด้วยการสอบสวนอุบัติเหตุและอุบัติการณ์ทางอากาศ Annex 13 คืออะไร Annex 13 เป็นภาคผนวกของอนุสัญญาชิคาโก (Chicago Convention) กำหนดมาตรฐานสากลสำหรับการสอบสวน ของประเทศสมาชิก ICAO ทั่วโลก โดยกำหนดว่าเมื่อเกิดอุบัติเหตุ รัฐที่เกิดเหตุ (State of Occurrence) จะต้องดำเนินการสอบสวน หรือมอบหมายหน่วยงานที่มีอิสระทำการสอบสวนตามหลักวิชาชีพ วัตถุประสงค์ที่แท้จริง Annex 13 …

Operational turnover is a safety warning signal

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations May 23, 2026May 23, 2026No Comments

หลายองค์กรยังมอง turnover เป็นแค่ HR metric แต่ในความเป็นจริง โดยเฉพาะใน operational environment เช่น aviation, OCC, dispatch, maintenance control, ATC support, ground operations หรือ safety-critical operations ต่าง ๆ — turnover rate สามารถสะท้อน “organizational safety risk profile” ได้อย่างชัดเจนมาก และบางครั้งมันเป็น leading indicator ก่อนเกิด incident ด้วยซ้ำ “The high turnover rate of operational staff may be one of the most significant indicators reflecting …

การซ่อมบำรุง

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations May 21, 2026May 21, 2026No Comments

ENG version click here ภัยเงียบที่อาจกลายเป็นโศกนาฏกรรม ในโลกของการบินผู้คนมักมองเห็นนักบินอยู่หน้าห้องนักบินเห็นเครื่องบินที่ทันสมัยเห็นเทคโนโลยีที่ซับซ้อนและน่าทึ่ง แต่เบื้องหลังความปลอดภัยของทุกเที่ยวบินยังมีอีกกลุ่มคนที่สำคัญไม่แพ้กัน คือ “ช่างซ่อมบำรุงอากาศยาน”วิศวกรผู้ตรวจสอบและบุคลากรด้าน Maintenance ทุกคน เพราะในความจริงแล้วเครื่องบินไม่ได้ปลอดภัยเพียงเพราะมันถูกออกแบบมาดี แต่มันปลอดภัยเพราะมีคนคอยตรวจสอบรายละเอียดเล็กที่สุดอย่างเคร่งครัดในทุกวัน อุบัติเหตุใหญ่ มักเริ่มจากความผิดพลาดเล็ก ๆ ในอุตสาหกรรมการบินโศกนาฏกรรมจำนวนมากไม่ได้เริ่มจากความล้มเหลวครั้งใหญ่ในทันที แต่มันเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ เช่น ความน่ากลัวคือความผิดพลาดเหล่านี้มักไม่แสดงผลทันที เครื่องบินอาจยังบินได้อีกหลายเดือน หรือหลายปีจนวันหนึ่ง เมื่อปัจจัยหลายอย่างมารวมกันสิ่งเล็ก ๆ ที่ถูกมองข้าม ก็อาจกลายเป็นหายนะ บทเรียนที่โลกการบินไม่มีวันลืม หนึ่งในเหตุการณ์ที่สะเทือนวงการการบิน คือ✈️ China Airlines Flight 611 การสอบสวนพบว่าต้นตอของอุบัติเหตุย้อนกลับไปถึงการซ่อมแซมโครงสร้างเครื่องบินเมื่อหลายปีก่อน การซ่อมที่ไม่ได้เป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดทำให้เกิดความล้าสะสมของโครงสร้าง (Metal Fatigue) สุดท้าย เครื่องบินแตกกลางอากาศและมีผู้เสียชีวิตทั้งหมด โศกนาฏกรรมครั้งนั้น กลายเป็นบทเรียนสำคัญว่า ความผิดพลาดจาก Maintenance อาจซ่อนตัวอยู่ได้นานหลายปีก่อนจะระเบิดออกมาในวันที่ไม่มีใครคาดคิด และล่าสุดโลกเพิ่งได้เห็นภาพจากเหตุการณ์✈️ UPS Airlines Flight 2976 crashจากวิดีโอที่ถูกเผยแพร่ออกมา ภาพเครื่องยนต์ที่หลุดออกจากปีกระหว่างวิ่งขึ้นก่อนเครื่องบินสูญเสียการควบคุมเป็นภาพที่สร้างความสะเทือนใจให้กับคนในวงการการบินทั่วโลก ข้อมูลเบื้องต้นจากการสอบสวน ชี้ไปถึงปัญหาความล้าสะสมบริเวณจุดยึดเครื่องยนต์ซึ่งเป็นอีกครั้งที่เตือนว่า “รายละเอียดเล็ก …

Read more “การซ่อมบำรุง”

China Eastern MU5735 — เมื่อ “ข้อมูลใหม่” ทำให้คำถามเดิมกลับมาหนักกว่าเดิม

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations May 17, 2026June 13, 2026No Comments

วันที่ 21 มีนาคม 2022 เที่ยวบิน MU5735 ของสายการบิน China Eastern Airlines ใช้เครื่องบิน Boeing 737-800 เดินทางจากคุนหมิงไปกวางโจว ก่อนจะดิ่งลงสู่พื้นอย่างรุนแรงในเขตกว่างซี ประเทศจีน ผู้โดยสารและลูกเรือเสียชีวิตทั้งหมด 132 คน อุบัติเหตุครั้งนี้กลายเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่สร้างความตกใจให้วงการการบินทั่วโลก เพราะลักษณะการตก “ผิดธรรมชาติ” อย่างมาก เครื่องบินอยู่ในระดับบินปกติ แต่กลับเปลี่ยนเป็นการดิ่งลงแทบแนวดิ่งในเวลาอันสั้น หลายปีที่ผ่านมา ยังไม่มี Final Report อย่างเป็นทางการจากหน่วยงานจีน และนั่นทำให้เกิดคำถามจำนวนมากในวงการการบิน แต่ล่าสุด ข้อมูลที่ถูกเปิดเผยผ่านเอกสารของ National Transportation Safety Board หรือ NTSB จากสหรัฐฯ ทำให้ภาพของเหตุการณ์เริ่มชัดขึ้นอีกระดับหนึ่ง (Reuters) สิ่งที่ข้อมูลใหม่เปิดเผย จากข้อมูล Flight Data Recorder (FDR) ที่ถูกเปิดเผยผ่านคำร้อง FOIA มีประเด็นสำคัญดังนี้ จุดสำคัญคือ บน Boeing 737 …

ศิลปะการสื่อสารของนักบินพาณิชย์ในการควบคุมสถานการณ์

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations May 12, 2026May 12, 2026No Comments

ENG version click here Effective Communication, The Art of Safety Skill (ไม่เกี่ยวกับดราม่า และผมไม่ได้ไล่อ่านข้อมูลสิ่งที่เกิดขึ้น ขอบอกว่าบทความนี้ต้องการสร้างความตระหนักให้กับคนที่เป็นนักบิน และอนาคตอยากเป็นนักบิน โดยเฉพาะคนที่เป็นนักบินแล้วอนาคตจะเป็นกัปตันควรทำความเข้าใจให้ลึกซึ้งครับ ขอร้องว่า ไม่เอาไปดราม่านะครับ ผมไม่ชอบกล่าวโทษหรือตำหนิใคร อยากให้บทความเป็นความบริสุทธิ์ใจที่เจตนาเผยแพร่ความรู้ ก่อนที่ผมจะตายจากโลกนี้ไป ผมเชียนบทความนี้ได้อย่างไม่ลังเล เพราะประสบการณ์กว่า 30 ปีในการบินที่ประสบเหตุการณ์มากมายในระหว่างเที่ยวบิน ศิลปะการให้ข้อมูลอย่างเหมาะสม ทำให้ทุกอย่างผ่านไปด้วยดีเสมอมา) Effective Communication, The Art of Safety Skill ในโลกของการบินพาณิชย์ หลายคนมักคิดว่าหน้าที่สำคัญที่สุดของนักบินคือ “การบังคับเครื่องบิน” แต่ในความเป็นจริงแล้ว อีกหนึ่งทักษะที่สำคัญไม่แพ้กัน และบางครั้งอาจสำคัญยิ่งกว่าในสถานการณ์วิกฤต คือ “การสื่อสาร” หรือ Effective Communication นักบินอาจควบคุมเครื่องบินได้อย่างยอดเยี่ยม แต่หากไม่สามารถสื่อสารได้อย่างเหมาะสม สถานการณ์ที่ควบคุมได้ อาจกลายเป็นความตื่นตระหนก ความสับสน หรือแม้แต่การสูญเสียความเชื่อมั่นจากผู้โดยสารและทีมงานได้ในเวลาอันรวดเร็ว การสื่อสารของนักบินพาณิชย์จึงไม่ใช่เพียงการ “พูดให้ข้อมูล” แต่เป็นศาสตร์ของการควบคุมสถานการณ์ผ่านถ้อยคำ น้ำเสียง …

เมื่ออันตรายไม่ได้เริ่มจากเครื่องบิน… แต่เริ่มจาก “ตัวนักบินเอง”

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations May 11, 2026May 10, 2026No Comments

ในวงการการบิน เรามักพูดถึงเครื่องยนต์ ระบบอากาศยาน สภาพอากาศ หรือเทคโนโลยีล้ำสมัยต่าง ๆ ราวกับว่าสิ่งเหล่านี้คือปัจจัยหลักของความปลอดภัยในการบิน แต่ความจริงที่นักบินมืออาชีพทุกคนรู้ดี คือ“จุดเริ่มต้นของอุบัติเหตุจำนวนมาก ไม่ได้มาจากเครื่องบิน แต่มาจากมนุษย์” หรือที่เราเรียกว่า Human Factors Human Factors ไม่ได้หมายถึงการที่ใคร “ไม่เก่ง” หรือ “ไม่มีความสามารถ”แต่มันคือข้อจำกัดตามธรรมชาติของมนุษย์ มนุษย์เหนื่อยได้เครียดได้หลงลืมได้ตัดสินใจผิดได้มั่นใจเกินไปได้และบางครั้ง… ก็ประมาทโดยไม่รู้ตัว แม้แต่นักบินที่มีชั่วโมงบินสูงมาก ก็ไม่ได้มีภูมิคุ้มกันจากสิ่งเหล่านี้ เครื่องบินสมัยใหม่อาจฉลาดขึ้น… แต่มนุษย์ยังเป็นจุดตัดสินใจสุดท้าย ปัจจุบันเครื่องบินพาณิชย์มีระบบ Automation ที่ก้าวหน้ามาก AutopilotFlight Management SystemAuto-throttleTerrain Warning SystemPredictive Weather Radar ทุกอย่างถูกออกแบบมาเพื่อช่วยลดความผิดพลาดของมนุษย์ แต่ในท้ายที่สุด“มนุษย์” ยังเป็นคนตัดสินใจ และนั่นคือเหตุผลว่าทำไมสายการบินทั่วโลกจึงให้ความสำคัญกับเรื่อง Human Factors อย่างมาก เพราะอุบัติเหตุร้ายแรงหลายครั้งในประวัติศาสตร์การบิน ไม่ได้เกิดจากเครื่องบินพังแต่เกิดจาก Overconfidence — อันตรายที่เงียบที่สุด หนึ่งในสิ่งที่อันตรายที่สุดสำหรับนักบิน คือ “ความมั่นใจเกินพอดี” Overconfidence ไม่ได้เกิดกับแต่นักบินใหม่เสมอไปจริง ๆ แล้ว …

สติ สัมปชัญญะ กับ Situation Awareness, Decision Making and Actions ในการบิน

by Captain Sopon P.Education & Self-development, Flight Safety & Regulations May 3, 2026May 3, 2026No Comments

ENG version click HERE ในการบิน เรามักพูดถึงคำว่า Situation Awareness, Decision Making และ Actions อยู่เสมอ เพราะทั้งสามสิ่งนี้คือหัวใจของการปฏิบัติการบินที่ปลอดภัย แต่หากมองลึกลงไปกว่านั้น จะพบว่ารากฐานที่สำคัญที่สุด อาจไม่ใช่เพียงแค่ความรู้ทางเทคนิค หรือความชำนาญในการบังคับเครื่องบินเท่านั้น หากคือสิ่งที่เรียบง่ายแต่ทรงพลังมาก นั่นคือ “สติ และ สัมปชัญญะ” สติ คือ การรู้ตัว สติ คือ ความสามารถในการ “รู้ตัวอยู่เสมอ”รู้ว่าเรากำลังทำอะไรรู้ว่าอะไรเกิดขึ้นรอบตัวรู้ว่าขณะนี้สถานการณ์เปลี่ยนไปอย่างไร นักบินที่มีสติ จะไม่ทำงานแบบอัตโนมัติจนขาดการรับรู้จะไม่ปล่อยให้ความเคยชินกลายเป็นความประมาท เพราะในการบิน หลายครั้งอุบัติเหตุไม่ได้เกิดจากเรื่องใหญ่โตแต่เกิดจาก “ช่วงเวลาสั้นๆ” ที่เราหลุดจากการรับรู้ เพียงไม่กี่วินาทีเพียงการตัดสินใจผิดเพียงครั้งเดียวผลลัพธ์อาจรุนแรงเกินกว่าจะย้อนกลับได้ สัมปชัญญะ คือ การรู้พร้อมด้วยความเข้าใจ หากสติคือการรู้ตัวสัมปชัญญะ คือ การรู้ว่า “ควรทำอะไร” ไม่ใช่แค่เห็นปัญหาแต่ต้องเข้าใจปัญหาอย่างถูกต้อง ไม่ใช่แค่รับรู้สถานการณ์แต่ต้องประเมินผลกระทบและแนวทางแก้ไขได้อย่างเหมาะสม นี่คือแก่นแท้ของ Situation Awareness Perceive เห็นว่าอะไรเกิดขึ้น Understand เข้าใจว่ามันหมายถึงอะไร Project คาดการณ์ว่าต่อไปจะเกิดอะไร …

The importance of briefing and debriefing

ความสำคัญของ Briefing และ Debriefing ในการบินพาณิชย์

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations May 3, 2026May 3, 2026No Comments

Click HERE for English version ในโลกของการบินพาณิชย์ เรามักพูดถึงเรื่อง Safety, Standardization, และ Professionalism อยู่เสมอ แต่มีเครื่องมือสำคัญอย่างหนึ่งที่ช่วยให้ทั้งสามสิ่งนี้เกิดขึ้นได้จริง นั่นคือ Briefing และ Debriefing แม้จะดูเหมือนเป็นเพียงการพูดคุยก่อนและหลังการปฏิบัติงาน แต่แท้จริงแล้ว ทั้งสองกระบวนการนี้คือหัวใจของการสร้างความปลอดภัยในการบิน และเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กรที่เข้มแข็ง Briefing คืออะไร Briefing คือการสื่อสารก่อนเริ่มปฏิบัติการ เพื่อให้ทุกคนมี “ภาพเดียวกัน” หรือ Shared Mental Model ในการบินพาณิชย์ Briefing อาจเกิดขึ้นหลายช่วง เช่น วัตถุประสงค์หลักคือ พูดง่าย ๆ คือ “เราต้องรู้ว่าเรากำลังจะทำอะไรถ้าเกิดสิ่งไม่คาดคิด เราจะทำอย่างไร” นี่คือพื้นฐานของการป้องกันอุบัติเหตุ Debriefing คืออะไร Debriefing คือการทบทวนหลังการปฏิบัติงาน ไม่ใช่เพื่อหาคนผิดแต่เพื่อเรียนรู้และพัฒนา สิ่งที่มักเกิดขึ้นในการ Debrief เช่น Debriefing ที่ดีจะสร้าง องค์กรที่ไม่มี Debriefingมักจะ “ทำผิดเรื่องเดิมซ้ำ …

ที่สุดของสายการบินคือ การจัดการกับความเสี่ยง

by Captain Sopon P.Flight Safety & Regulations March 30, 2026March 30, 2026No Comments

Aviation Safety ที่สุดของสายการบินคือ การจัดการกับความเสี่ยงทุกประเภท ที่อาจมีผลกระทบต่อความปลอดภัย ให้อยู่ในระดับที่ต่ำที่สุดเท่าที่จะทำได้อย่างเหมาะสม (ALARP) ยกตัวอย่างง่ายๆ เช่น การ apply MEL ซึ่งเป็นคู่มือในการที่จะบอกให้รู้ว่าเครื่องบินขึ้นบินได้หรือไม่ได้ ถ้าเครื่องบินมีปัญหาต้องเปิดคู่มือเล่มนี้ ถ้าเปิดดูข้อกำหนดแล้ว MEL บอกว่า ไปไม่ได้ ก็คือต้องซ่อมอุปกรณ์ชิ้นนั้นห้ามนำเครื่องบินขึ้นบิน ถ้าไม่สนใจ MEL หรือมีการบังคับให้นักบินรับเครื่องบินไปบินโดยที่อุปกรณ์บนเครื่องบินมีสมรรถนะต่ำกว่าที่ MEL กำหนด นี่คือ การละเมิดความปลอดภัยพื้นฐานของการบิน อันนี้คือตัวอย่างเบสิคง่ายๆของการจัดการความเสี่ยงของเที่ยวบินครับ หากจะเขียนใน technical log book เพื่อที่จะให้เครื่องบินออกไปบินได้สร้างหลักฐานทางกฏหมายถูกต้องโดยที่ไม่ได้ทำการซ่อมบำรุงอะไร แบบนี้ยิ่งแย่เข้าไปใหญ่ หลัก SMS ไม่สามารถยอมรับพฤติกรรมแบบนี้ได้ (unacceptable behavior) เพราะมันคือการบ่มเพาะความเน่าเสีย ลงไปในวัฒนธรรมการปกปิด ไม่ใช่วัฒนธรรมความปลอดภัย ไม่ต้องสำหรับการบินหรอกครับ สำหรับทุกกิจการ เรื่องที่ซุกไว้ใต้พรม นานๆเข้ามันก็โป่ง เหมือนหัวสิวมีหนองเต็มรอวันระเบิด ALARP ย่อมาจาก As Low As Reasonably Practicable MEL ย่อมาจาก …